ढाल - तलवार ही नावे जरी जोडीनेघेतली जात असली तरी, ढालीचा उपयोग तलवारीचा शोध लागण्यापूर्वीपासून होत होता. ‘‘ढालम्हणजे संरक्षण’’!

प्राचीनकाळी भाला व बाण यासारख्या शस्त्रांपासुन संरक्षण मिळविण्यासाठी ढालीचा वापर केला गेला. या ढाली उंचीला४ फुटापर्यंत असत. अशा ढाली आजही जगभराच्या गुंफा चित्रात पहाता येतात.

      प्राचीनकाळीढाली लाकूड व चामडे यापासून बनविल्या जात युध्दात तलवारीचा वापर वाढल्यावर ढालीचा आकारबदलत गेला. तलवारीचा वार झेलण्यासाठी ढाल गोलाकार, बर्हिवक्र बनविण्यात येत असे. ढालतुटू नये म्हणून ढालीचे काठ उंच केले जात किंवा त्यावर पोलादी पट्टी गोलाकार बसविलीजात असे.ढालीचा आकार गोल किंवा पंचकोनी असे. गोल आकाराच्या ढाली जास्त प्रचलीत होत्या.ढालीचा व्यास ८ इंचापासून २४ इंचापर्यंत असे ढाल बर्हिवक्र किंवा सपाट असत. कासवाचेकवच, चामडे, धातू यापासून ढाली बनवल्या जात. चामड्याच्या ढाली पाण्याने भिजून बाद होऊनये, आकार बिघडू नये, तसेच ढाल चिवट व कठीण रहावी. यासाठी ढालीवर राळ, सरस, चिंचोक्यांचीभुकटी, तव्याची काजळी यांचा लेप देवून तो घोटला जात असे. त्यामुळे ढाल काळसर व चमकदारदिसे.

ढालीवर शुभचिन्हे, पानेफुले, वेलबुट्टी यांची नक्षीतसेच वाघ, सिंह, सूर्य, चंद्र, तारे, शिकार अशी चित्र काढली जात.

      याशिवायधातूच्या ढालीही वापरल्या जात. लोखंड, तांबे, पितळ यापासून ढाली बनविल्या जात. त्यांच्यावरनक्षीकाम केले जात असे. या ढाली वापरण्यास जड असतात. बकलर, जुनाह, कलकन, पाहरी, सिपार,तुरा व माडू हे ढालींचे प्रकार आहेत.ढालीच्या मागील बाजूस ढाल पकडण्यासाठी चामड्याचे२ किंवा ३ बंद लावलेले असतात. ३ बंद असलेली ढाल घोडदळातील सैनिक वापरत. या ३ बंदांमध्येकोपरापर्यंत हात घालून ढाल अडकविण्यात येत असे. यामुळे हात घोड्याच्या लगाम पकडण्यासमोकळा रहात असे. २ बंद असलेली ढाल मुख्यत्वे करुन पायदळातील सैनिक वापरत दोनही बंदमुठीत एकत्र पकडून ढाल हातात धरली जात असे. ढालीचा जास्तीत जास्त वापर करुन युध्द खेळणार्‍यास‘‘ढालाईत’’ म्हणत. आजच्या काळातही दंगलीच्यावेळी पोलीस लोखंडी जाळीच्या अथवा प्लास्टीकच्याढाली वापरतात.