-दीपाली लंके

रायरी उर्फ रायगड हिंदवीसाम्राज्याची राजधानी गिरिदुर्ग असून साधारणपणे २९०० फूट उंचीवर आहे. आणि आपले भक्कमस्थान आणि वास्तू वैभव जपून आहे. रायगडवारी प्रत्येकभटक्याच एक स्वप्नअसतं. सह्याद्री जिथूनघडवली गेली ज्यानेतृत्वाच्या आधारे उभी झालीहिंदवी साम्राज्याचा विस्तार जिथून झाला  अशापावनभूमी ला पदस्पर्शव्हावे हि मनातइच्छा बाळगणारे बरेचअसतात त्यातलीच मी.सह्याद्रीत भटकत असतानाबर्याच किल्ल्यांना भेट देताआली पण गेली२ वर्षापासून उरातबाळगलेल रायगडवारी च स्वप्नमात्र सारख्या हुलकावण्यादेत होतं. रायगडवारीचायोग काही केल्याजुळून येत नव्हतामनात त्याचच खूपशल्य वाटत होतं.रायगडवारी कधी होईलअसं झालं होतं,मन अधीर झालंहोतं. मनातल्या सुप्तइच्छा आपण उराशीबाळगलेली स्वप्न हि खरीअसतील तर तीनक्कीच पूर्णत्वास जातात आणित्याचच प्रत्यंतर मी रायगडवारी केली तीया १९ एप्रिल२०१५ रोजी अगदीशिवजयंती च्या दिवशीच,मनाला खूप समाधानलाभले.

रायगड हिंदवी साम्राज्याचा निर्माता,रक्षणकर्ता आणि आधारस्तंभयाचे रायगडाने अनेकसुखद आणि दुखदप्रसंग अनुभवले. रायगड शिवाजीमहाराजांचा राज्याभिषेक, त्यांची गोह्द्दौड , अनेकमहत्वपूर्ण लढाया आणि कमीवयातील निधन यासगळ्याच घटनेचा साक्षीदार ठरला.रायगडा वर चितदरवाज्याने प्रवेश केला. सकाळच्यावेळी सुद्धा टकमकटोक जणू त्याचाभीषण रूप दाखवतमनात धडकी भरतहोता.१५०० पेक्षासुद्धा जास्त पायऱ्यांची आरास चपुढ्यात ठेवली होती जसजसा गड सरकरत होते मनालाविलक्षण समाधान मिळत होतेशिवरायांचा इतिहास आणि घडलेल्याघडामोडी डोळ्यसमोर घर करूलागल्या होत्या खुबलढा बुरुज,नाना दरवाजा मागेपडत होते प्रसन्नसकाळ आणि शिवरायांचाजयघोष दर्या खोर्यातूननिनादात होता,असा जणू भासच होत होता. रायगड किती दुर्गमडोंगरावर उभा केलाआहे त्याचा अनुभवआपल्याला प्रत्येक पवालोगानिक येतो.सभोवतालच जंगल , सुळके आणिदऱ्या खोऱ्या आपल्यालात्यांच्या विलक्षण सौंदर्याने अगदीमंत्र मुग्ध करतात.

रायगडाची ओढ एवढीलागली होती किअगदी अर्ध्या तासातपायऱ्या सर केल्याआणि स्वतावरच विशासबसत नव्हता एवढ्यालवकर महादरवाजा आपल्यालाजवळ करील आणिआपलं स्वप्न पूर्णहोईल. महादरवाजा त्याचंस्थान जपून होतं.गडावर प्रवेश होताचनजर चौफेर उधळलीआणि नजरेत रायगडसमाविष्ट करण्याचा मी प्रयत्नकरू लागले. रायगडत्याचा भक्कम इतिहास आणिभग्न असलेलं वास्तूवैभव पाहून मीमोहित झाले. टकमकटोक गडाचा निमुळताभाग आणि कडेलोटकेंद्र म्हणून प्रचलित असलंतरी आपल्या नजरेतूनत्यांच सौन्दर्य आणि तिथूनदिसणारी दरी मनातधडकी भरवते. मध्येलागलेलं पाण्याचे टाके आणिपुढे बाजार पेठेचविहंगम दृश्य तसेच तिथूनचदिसणारा शिवाजी महाराजांचा राजवाडात्यांचं सिंहासन,नगारखाना, कुशवर्ततलाव आणि वाघदरवाजा, हिरकणी बुरुज, राणीमहाल, मेणा दरवाजा,धन्य कोठार, तसेचअष्ट प्रधान यांच्याघरांचे अवशेष पहिले. शिवाजीमहाराजाच्या सिंहासना जवळ जावूनमाथा टेकवला आणिमी धन्य झाले.मनात आभार मानलेत्यांच्या मूळे आजहिंदवी साम्राज्य आणि आपणअबाधित राहिलो.बर्याच गोष्टीज्या इतिहासात घडल्याहोत्या त्या डोळ्यांसमोरूनजात होत्या.शिरकाईदेवीचं देवूळ पाहिलं आणि जगदीश्वरमंदिराकडे जावूया म्हणून ओढलागली. तिथे जातानागती संथ झालीहोती आपल्या आराध्यदैवताची समाधी त्याच तरठिकाणी होती.मनातमळभ दाटून आलेजरी घटना घडूनगेल्या असल्या तरी इतिहासआणि वास्तू याइतिहासाच्या मूक साक्षीदारअसतात.जगदीश्वर मंदिरातदर्शन घेतले आणिमहाराजांच्या समाधी कडे प्रयाणकेले. आणि नकळतच डोळ्यात आदरयुक्तसंमिश्र भावना आणि अश्रूउभे राहिले. महाराजांचेसत्य आचरण, देशसेवा आणि त्यांचाअद्वितीयातीत असा पराक्रमउराशी साठवत तिथूनसाश्रू नयनांनी माघारी फिरलेते चांगल्या प्रेरणेने.

उराशी बाळगलेल रायगड वारीच स्वप्न सत्यातउतरलं खंर पणपावनभूमीत जावून तिथून परतावेसेअसे वाटत नव्हते.उगीचच वाटले हेवास्तू वैभव इतिहासाचामूक साक्षीदार, आपल्यालाकाही सांगेल काकि शिवचरित्र कसंघडलं होतं ते.प्रत्येक भिंतीला हातलावून मन अगदीहलक झालं होतं.आणि परतीलातर रायगड वारीपुन्हा पुन्हा लाभो हीचइच्छा मनात ठेवूनसफळ संपूर्ण झाली.