कंक्राळा

कंक्राळा गावातून एक रस्ता कंक्राळा किल्ल्याकडे जातो. गावाची वस्ती मागे पडल्यावर रस्त्याच्या उजव्या बाजूला एक तलाव लागतो. तलावाच्या पुढे रस्त्याच्या डाव्या बाजूला हिंगलाज मातेचे मंदिर आहे. हे मंदिर मुक्कामास योग्य आहे. मंदिरापासून कच्चा रस्ता किल्ल्याच्या दिशेने जातो. वाटेत दोन घरे आहेत त्या ठिकाणी रस्ता सोडून पायवाट पकडावी. पायवाटेवरुन कंक्राळ्याच्या डोंगरातली खिंड दिसते. पायवाट सोडून शेतातून या खिंडीच्या दिशेने चालायला सुरुवात करावी. दहा मिनिटे डोंगर चढल्यावर मध्ये मध्ये दगड व्यवस्थित लावून बनवलेली प्राचीन वाट दिसते. त्या वाटेने अर्धातास चढल्यावर उजव्या बाजूला कातळात कोरलेली टाकी दिसतात. याठिकाणी ऐन टाक्यावर कोणीतरी अलिकडेच एका दगडाला पांढरा रंग लावून पीराचे थडग बनवलेले आहे. हा पांढरा रंग दुरवरुनही नजरेस पडतो. या पिरामुळे येथे लोकांचे येणे जाणे वाढले असावे. कारण टाक्यात अगरबत्तीची पाकीटे आणि प्लास्टीक तरंगताना दिसत होते. या टाक्यातील पाणी अजून तरी पिण्यायोग्य आहे. या ठिकाणी बाजूबाजूला दोन पाण्याची टाकी आहेत. त्यांच्या खालच्या बाजूस अजून दोन पाण्याची टाकी आहेत. हे सर्व पाहून परत पायवाटेवर यायचे. पायवाटेने ५ मिनिटे चढून गेल्यावर डाव्या बाजूस बुरुज आणि तटबंदी दिसते, तर उजव्या बाजूस वळल्यावर उध्वस्त प्रवेशव्दार दिसते. या प्रवेशव्दाराची डाव्या बाजूची भिंत अजूनही तग धरुन उभी आहे. त्यावर कोरीवकाम केलेली दगडाची पट्टी आहे.

प्रवेशव्दारातून किल्ल्यात प्रवेश केल्यावर उजव्या बाजूला कातळात कोरलेली दोन पाण्याची टाकी आहेत. त्यातील पहिल्या टाक्याच्या आत एक टाके खोदलेल आहे. ही दोन्ही टाकी पाहून टाकी पाहून पायवाटेवर येऊन पुढे चालत गेल्यावर हनुमानाची शेंदुर लावलेली मुर्ती, पिंड आणि नंदी उघड्यावर दगडी कपांऊड मध्ये ठेवलेले पाहायला मिळतात. या ठिकाणाहून दोन्ही बाजूंना पठार आहेत. त्यातील उजव्या बाजूचे पठार मोठे आणि डाव्या बाजूचे पठार लहान आहे. प्रथम उजव्या बाजूच्या पठारावर जावे. या ठिकाणी वाटेत काही घरांचे उध्वस्त चौथरे आहेत. पुढे गेल्यावर कड्याजवळ कातळात खोदलेली ५ टाकी आहेत. टाक्यातील पाणी पिण्यायोग्य नाही. टाक्याच्या पुढे गेल्यावर आपण परत खिंडीच्या वरच्या बाजूला येतो. याठिकाणी खालच्या बाजूस कातळात कोरलेली दोन पाण्याची टाकी आहेत. ती मात्र वरुनच पाहावी लागतात. ही टाकी पाहून आपण परत प्रवेशव्दारापाशी येतो. उजव्या बाजूचे पठार फ़िरायला १० मिनिटे लागतात. प्रवेशव्दाराच्या बाजूने असलेल्या पायवाटेने डाव्या बाजूच्या पठारावर चढून गेल्यावर खिंडीतून दिसणार्‍या बुरुज आणि तटबंदीवर आपण पोहोचतो. या पठारावर उध्वस्त वास्तूंचे काही चौथरे आहेत. ते पाहात - पाहात पठाराला फ़ेरी मारुन प्रवेशव्दारापाशी आल्यावर आपली गडफ़ेरी पूर्ण होते. किल्ल्याचा फेरफटका मारण्यास अर्धा तास पुरतो. कंक्राळ्याहून गाळण्याचा किल्ला दिसतो