प्रकल्प सुधागड

किल्ला संवर्धनाची शेवटची संधी

TreKshitiZ द्वारे राबविण्यात येणारी ही संवर्धन मोहीम पालीजवळील ऐतिहासिक सुधागड किल्ल्याचे अधिक नुकसान होऊ नये यासाठी — हा अमूल्य पुरातत्व व सांस्कृतिक वारसा जतन करण्याचा प्रयत्न.

छायाचित्रांतून सुधागड

महादरवाजा, सुधागड किल्ला

महादरवाजा

सुधागड किल्ल्याचा ऐतिहासिक मुख्य प्रवेशद्वार, जे एकेकाळी दरड कोसळल्यामुळे पूर्णपणे बंद झाले होते, आणि सध्या संवर्धनाच्या प्रयत्नांद्वारे हळूहळू पुनर्संचयित केले जात आहे.

प्रकल्प सुधागड म्हणजे काय?

सुधागड हा पालीजवळील ऐतिहासिक किल्ला असून पाली हे अष्टविनायक तीर्थक्षेत्र आहे. भारताच्या स्वातंत्र्यापर्यंत भोर संस्थानाच्या काळात या किल्ल्याची योग्य देखभाल करण्यात येत होती.

मात्र अनेक वर्षांच्या दुर्लक्षामुळे किल्ल्याच्या अनेक बांधकामांना नुकसान झाले. या अमूल्य वारशाचे अधिक नुकसान होऊ नये म्हणून TreKshitiZ तर्फे राबविण्यात येणारी संवर्धन मोहीम म्हणजेच प्रकल्प सुधागड.

सुधागड का?

  • मुंबई आणि आसपासच्या उपनगरांमधून सहज पोहोचता येणारा किल्ला
  • किल्ल्याच्या अनेक ऐतिहासिक वास्तू आजही सुस्थितीत आहेत
  • पिण्याच्या पाण्याचे मुबलक स्रोत आणि निवाऱ्याची चांगली सोय
  • रात्रीच्या संवर्धन आणि ट्रेकिंग उपक्रमांसाठी अत्यंत योग्य

झीज होण्याची कारणे कोणती?

वनस्पतींची वाढ: किल्ल्याच्या भिंतींवर उगवलेली मोठी झाडे मुळांद्वारे प्रचंड दाब टाकतात, त्यामुळे जड दगडी बांधकाम सरकते.

पावसाच्या पाण्यामुळे होणारे नुकसान: पाण्याचा निचरा अडकल्यामुळे पाणी पायऱ्या आणि भिंतींवरून वाहते, ज्यामुळे धूप वेगाने वाढते.

मानवी हस्तक्षेप: भित्तीलेखन, कचरा टाकणे आणि निष्काळजी पर्यटनामुळे किल्ल्याच्या रचनेचे मोठ्या प्रमाणावर नुकसान होते.

आतापर्यंत केलेली कामे

  • झुडपे, निवडुंग आणि लहान झाडे काढून टाकणे
  • महादरवाज्यातील माती आणि दगड साफ करणे
  • प्लास्टिक कचरा स्वच्छता मोहिमा
  • वृक्षारोपण आणि पर्यावरणपूरक उपक्रम

आणखी काय करता येईल?

सुधागड हा विशाल असून ऐतिहासिक वास्तूंनी समृद्ध आहे. ट्रेकशित्झने २००४ साली सुरू केलेले कार्य ही केवळ सुरुवात आहे.

सातत्यपूर्ण प्रयत्न, आवश्यक साधनसामग्री आणि जनसहभाग यांच्या माध्यमातून सुधागडला त्याच्या मूळ वैभवाच्या जवळपास जपता येऊ शकते.

तुम्हीच हा बदल घडवू शकता.

संवर्धनासाठी सहभागी व्हा

वेळेत जतन न केल्यास हा अमूल्य पुरातत्व वारसा नष्ट होऊ शकतो. सुधागडाच्या संवर्धन चळवळीत सहभागी व्हा.

सहभागी व्हा