प्रस्तावना
दारुगोळीच्या शोधामुळे हातातील बंदुकीचा विकास झाला. बंदुकीचा पहिला उपयोग इ.स. १३२४ मध्ये मेझच्या वेढ्यात झाल्याचा उल्लेख आढळतो.
इतिहास
सुरुवातीच्या बंदुका सुमारे १० पौंड वजनाच्या होत्या. लक्ष्य साधताना जळत्या काडीने दारू पेटवावी लागत असे. १५व्या शतकात जर्मनीमध्ये मॅचलॉक तंत्र विकसित झाले. नंतर स्पेनमध्ये मस्कत बंदूक विकसित झाली. १६३५ नंतर फ्लींट लॉक पद्धतीचा मोठ्या प्रमाणावर प्रसार झाला.
तंत्रज्ञान
मॅचलॉक, फ्लींट लॉक, पर्क्युशन पद्धत
तांत्रिक माहिती
साहित्य:
धातू, लाकूड, दारू
धातू, लाकूड, दारू
वजन:
सुमारे १०–१५ पौंड
सुमारे १०–१५ पौंड
पल्ला:
अल्प ते मध्यम अंतर
अल्प ते मध्यम अंतर
कार्यपद्धती:
जळती वात, गारगोटीचा चाप, आघात टोपी
जळती वात, गारगोटीचा चाप, आघात टोपी
भारतातील वापर
सोळाव्या शतकात बाबराबरोबर बंदुक भारतात आली. कनवाच्या युद्धात व पानिपतच्या तिसऱ्या युद्धात बंदुकीचा निर्णायक वापर झाला.
फायदे
रायफलिंगमुळे अचूकता वाढली, फ्लींट लॉकमुळे सर्व हवामानात वापर शक्य
मर्यादा
जड वजन, गोळी भरण्यास जास्त वेळ लागणे
टीपा
चरबी लावलेल्या काडतुसामुळे १८५७ चे स्वातंत्र्य समर उद्भवले.