भीमाशंकर
किल्ल्याची छायाचित्रे
किल्ल्याची विविध छायाचित्रे पहा
Padhar Fort From Bhimashankar
नकाशे व मार्ग
किल्ल्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी सविस्तर नकाशे आणि ट्रेकिंग मार्ग पहा
सध्या कोणतेही नकाशे उपलब्ध नाहीत
सर्व नकाशांचा संग्रह पहाप्रस्तावना
भीमाशंकर हे बारा ज्योर्तिलिंगापैकी एक ज्योर्तिलिंग आहे. हे सुमारे साडेतीन हजार फूट उंचीवर , दाट वनश्रीत वसलेले एक पवित्र, पूरातन देवस्थान आहे. भीमाशंकरचा आजुबाजूचा प्रदेश हा अतिशय घनदाट जंगलांनी व्यापलेला आहे. महाराष्ट्र सरकारने हा भाग "भिमाशंकर अभयारण्य" म्हणुन घोषित केलेला आहे. या जंगलात राक्षसी खार / उड्णारी खार म्ह्णजेच शेकरु पाहायला मिळते. तसेच पावसाळ्यात येथील जंगलात अंधारात चमकणारी "ज्योतिवंती" ही वनस्पती पाहायला मिळते. झाडाच्या सालीवर जमा झालेल्या बुरशीमुळे ही वनस्पती अंधारात चमकते. सर्व डोंगरप्रेमींचा तसेच नविन भट्क्यांचा भीमाशंकर हा आवडता ट्रेक आहे.
कसे पोहोचावे
गडावर जाण्याच्या वाटा :
भीमाशंकरला जाण्यासाठी मुंबईहून कर्जतला यावे.पुणेकरांनी स्वारगेटवरून एसटी अथवा ट्रेनने कर्जत गाठावे. कर्जतहून खांडस या गावी यावे.खांडस ते कर्जत सुमारे १४ कि.मी चे अंतर आहे. कर्जतहून खांडसला बसने अथवा रिक्षेने जाण्याची सोय आहे. खांडस गावातून शिडी घाट , गुगळ घाट आणि गणेश घाट या दोन्ही वाटांनी भीमाशंकर गाठता येते.
१) गणेश घाट :-
खांडस गावातून दोन किमी अंतरावर एक पूल लागतो. या पुलापासून उजवीकडे जाणारी कच्च्या रस्त्याची वाट गणेश घाटाची आहे. ही वाट अत्यंत सोपी आहे. या वाटेने तासभराच्या अंतरावर एक गणेशाचे मंदिर लागते. या वाटेने वर जाण्यास ६ ते ७ तास लागतात.
२) शिडी घाट :-
पुलाच्या डावीकडे जाणारा रस्ता आपणास खांडस गावात घेऊन जातो. गावातून विहिरीच्या डाव्या बाजूने जाणारी वाट ही शिडी घाटाची आहे. ही वाट सर्व वाटांमध्ये अवघड आहे. पावसाळ्यात ही वाट फारच निसरडी होत जाते.या वाटेने दीड तासांत ३ शिड्या लागतात. तिसर्या शिडी नंतर अर्ध्या तासात एक वाडी लागते. या वाडी मध्ये ‘पुंडलिक हंडे’ यांचे घर आहे. वाडी पासून वर चढत गेल्यावर एक झाप लागते. या ठिकाणी गणेश आणि शिडी घाटातील वाटा एकत्र येतात. येथे चहापाण्याची चांगली सोय होते. इथून पुढे दीड तासांत आपण एका तळ्यापाशी पोहचतो. या तळ्यापासून डावीकडे जाणारी वाट आपल्याला मंदिराकडे घेऊन जाते.
३) गुगळ घाट :-
हि वाट धबधब्यातून जाणारी वाट आहे.पुढे ही वाट व गणेश आणि शिडी घाटातील वाटा एकत्र येतात. या वाटेने शिडी घाटा एवढाच वेळ लागतो. ही वाट फारशी प्रचलित नसल्याने वाटाड्या बरोबर न्यावा लागतो.
४) अहुपे घाट :-
कल्याण - मुरबाड मार्गे- देहरी - खोपवली या गावात पोहोचावे. हे अहुपे घाटाच्या पायथ्याचे गाव आहे. येथुन ३ ते ४ तासात घाट पार करुन आपण अहुपे गावात पोहोचतो.अहुपे गावाच्या मागे भट्टीचे रान आहे. या रानातून जाणारी वाट ८ कि.मी.वरील कोंढवळ गावापर्यंत जाते. येथुन बसने किंवा चालत ८ कि.मी.वरील भीमाशंकरला जाता येते. (अहुपे गाव - कोंढवळ - भीमाशंकर अंतर अंदाजे १६ कि.मी.)
५)वाहनांची वाट :-
भीमाशंकरला जाण्यासाठी वर गावापर्यंत डांबरी सडक बांधलेली आहे. या साठी मुंबई अथवा पुणे येथुन, तळेगाव - चाकण - घोडेगाव मार्गे भीमाशंकरला (अंतर अंदाजे २६५ कि.मी.) जाता येते.
Ganesh Ghat
There is a bridge around 2 km from Khandas. The track going to the right from this bridge is the Ganesh Ghat route. This is the easiest route to Bhimashankar. Along this route one reaches a Ganesh temple within an hour of trekking. The route ahead consumes more time and takes 3 more hours to reach the top.
Shidi Ghat
The route going to the left from the bridge goes to the village. The route to the left of the well in the village leads to the Shidi Ghat. This is one of the difficult routes to Bhimashankar. This route becomes very treacherous and slippery during the monsoon. There are three ladders in this route within the first two hours of climbing. We reach a settlement after half an hour of the third ladder. Pundlik Hande has his house in this settlement. Further ahead when we climb on, we come across a thatch. At this junction, the routes from the Ganesh Ghat and Shidi Ghat merge. Those yearning for a cup of tea can get their wish fulfilled here. A further 1 ½ hour trek takes us besides a pond. The road, which goes to the left from this pond, takes us to the temple.
Vehicular Route
To reach Bhimashankar, there is a tar road up to the village on top. This road is through the Pune – Talegaon – Chakan route to reach Bhimashankar.
महत्त्वाची ठिकाणे
१) मंदिर :-
भीमाशंकरचे मंदिर १२०० ते १४०० वर्षापूर्वीचे असून, त्याची बांधणी हेमाडपंथी पद्धतीचे आहे, मंदिराच्या छतावर आणि खांबावर अतिशय सुंदर नक्षीकाम आढळते. मंदिराच्या बाह्यभागात सिंहासनाधिष्ठीत देवता व त्यांवर छत्रचामर ढाळणारे त्यांचे सेवक यांच्या मूर्ती आढळून येतात. देवळा समोरच १७२९ सालातील धातूची एक प्रचंड घंटा लटकवलेली आहे.ही पोर्तुगिज बनावटीची घंटा, चिमाजी आप्पांनी वसई वरील विजया नंतर भिमाशंकर मंदिराला अर्पण केली. मंदिराच्या आवारात ५ ते २० फूट उंचीची दीपमाळ आहे, या दीपमाळेवर एक शिलालेख आढळतो. भीमा नदीचा उगम याच भीमाशंकरच्या डोंगरावर आहे.
२) नागफणीचे टोक :-
घाटाच्या रस्त्याने वर आल्यावर एक तळे लागते. या तळ्याच्या उजव्या बाजूने वर जाणारी वाट आपल्याला हनुमान मंदिराकडे घेऊन जाते. मंदिरावरून सरळ वर जाणार्या वाटेने आपण नागफणीच्या टोकापाशी येऊन पोहोचतो. येथून समोरच उभा असणारा पेठचा किल्ला, पदरचा किल्ला, पेब आणि माथेरानचे पठार दिसते. या निसर्गसौंदर्याच्या दालनातून बाहेर पडताना निसर्गावर नितांत प्रेम करणाया समर्थांच्या ओळी आठवतात.
द्रुमलता संमता गुणमालते।
सुख मनी सुमनी मन रातले ।।
परम सुंदर ते खग बोलती ।
गमतसे वसती कमलापती ।।
३) गुप्त भीमाशंकर :-
राम मंदिराच्या डाव्या बाजूने एक पाण्याची वाट खाली उतरते. या वाटेने सरळ गेल्यास आपण घनदाट जंगलात प्रवेश करतो. पुढे २५ मिनिटानंतर एक मंदिर लागते. या मंदिरापासून डावी कडे उतरणारी वाट आपणांस पाण्यामुळे तयार झालेल्या पिंडी कडे घेऊन जाते. यालाच गुप्त भीमाशंकर असे म्हणतात. पावसाळ्यात येथे फार मोठा धबधबा तयार होतो.
The Temple
The temple of Bhimashankar is around 1200 – 1400 years old and is built on the Hemad Panthi style. There are very beautiful sculptures and paintings on the roof and pillars of the temple. In the outer corridor of the temple we can see a sculpture of the god seated on a throne accompanied by his pallbearers holding an umbrella over his head. At the front of the temple hangs a huge metal bell cast in 1729. There is also a 15-20 feet high “Deepmala” or lamppost in the outer corridor of the temple. There is also an inscription on stone on this lamppost. It is to be noted that the original name of the river Chandrabhaga at Pandharpur is Bhima. This Bhima River originates at Bhimashankar.
Gupt Bhimashankar
There is a water stream route going down from the left of the Ram temple. Taking that route, we enter a thick jungle. We reach a temple around 25 minutes through this route. A route going toward the waterfall, left of this temple, leads to the “water sculpted” “Shiva Linga” under this waterfall. This is called the Gupt Bhimashankar. There is a huge waterfall at this place during the monsoons.
Nagphani Peak
We reach a pond when we climb towards Bhimashankar from the Ghat. The route going towards the right, from this pond, takes us to the Hanuman temple. The route going up through this route leads to the Nagphani. We can have a view of the forts of Peth and Padhar and the plateaus of Peth and Matheran. We can remember the poem composed by the famous “Samarth” Ramdas, the lover of natural beauty, when we see such beauty around.
सुविधा व सोयी
निवास व्यवस्था
भीमाशंकर गावा बाहेर महाराष्ट्र पर्यटन विकास महामंडळाचे हॉटेल आहे. गावात घरगुती पण महागडी अशी रहाण्याची सोय होते. पावसाळ्यात मात्र रहाण्याची गैरसोय होते.
अन्न व्यवस्था
भीमाशंकरला जेवणासाठी हॉटेल्स आहेत.
पाणी उपलब्धता
विपुल प्रमाणात उपलब्ध आहे.
अतिरिक्त माहिती
गणेश घाट सोपा आहे. शिडी घाट कठीण आहे, अनुभवी मार्गदर्शक बरोबर असल्या शिवाय या घाटाने जाऊ नये.
जवळील गावे
Khandas
या परिसरातील इतर किल्ले भीमाशंकर
तुमचा ट्रेक नियोजित करत आहात का?
साहित्य योग्यरीत्या पॅक करा
आवश्यक साहित्य, पाणी व प्राथमिक उपचार पेटी सोबत ठेवा
लवकर सुरुवात करा
सकाळी लवकर ट्रेक सुरू करा
गटामध्ये ट्रेक करा
सुरक्षिततेसाठी नेहमी सहकाऱ्यांसोबत ट्रेक करा